Биотехнология

 

Кафедра меңгерушісі

 

Сапарбекова Альмира Амангелдіқызы

 

Биология ғылымдарының кандидаты, доцент

 

 

 

 

 

Мекен-жайы: Шымкент қ., 160050, Тәуке хан даңғ. 5, М. Әуезов атындағы ОҚМУ, "А" корпусы

Телефоны: 8(7252) 21-19-79

e-mail: asaparbekova@mail.ru

►Профессор-оқытушылар құрамы

Кафедра тарихы

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігінің қаулысы бойынша 1993 жылы Қазақ химия-технологиялық институтының ТЭХП кафедрасының құрамында жаңа «Биотехнология» мамандығы ашылды. Жаңадан ашылған мамандықтың негізін ТЭХП кафедрасының меңгерушісі, техника ғылымының докторы, профессор М.С. Сатаев қалаған Қазақстан бойынша ТЭХП кафедрасының барлық жұмыс-оқу жоспарлары және оқу-әдістемелік құжаттары алыс және жақын шет елдердегі жоғарғы оқу орындарының алдыңғы қатарлы жұмыс тәжірибесіне негізделіп жасалған.

1996 жылы кафедраны К.С. Надиров химия ғылымының докторы, профессор басқарды. Мамандықтың өсіп дамуын ТЭХП кафедрасының қызметкерлері мен оқытушылары: Г.С. Рысбаева, А.А. Сапарбекова, А.Талдыбаева, О.П. Чечина, А.М. Есимова, Г.Т.Сейдалиева, Б.Ш.Кедельбаев, И.И. Афимина, Н.А. Приходько өз күштері мен үлестерін қосты. 2003 жылы 10-шы қыркүйегінде М.Әуезов атындағы ОҚМУ-нің ректоры т.ғ.д., профессор, ҰҒА академигі В.Қ. Бишімбаевтың бұйрығы бойынша «Биотехнология» кафедрасы құрылып, оның меңгерушісі болып б.ғ.к., Исаева А. тағайындалды, 2004 ж. х.ғ.к. Есимова А.М., 2005 ж. т.ғ.д., профессор Кедельбаев Б.Ш., ал 2009 ж. бері б.ғ.к. Сапарбекова А.А. кафедраны басқаруда.

Мамандық ашылған уақыттан бері кафедраның дайындап, шығарған жүздеген мамандары Қазақстанның перспективті өнеркәсіптерінде Шымкент, Алматы, Астана, Степногорск қалаларында (ЖШС «Шымкент сыра», ГТО «Биотехнология», ЖШС «Кит иСо» және т.б.) жұмыс істейді.

Қазіргі уақытта «Биотехнология» кафедрасы Химия-технологиялық факультетінің құрамына кіреді.

Халықаралық байланыстар

“Биотехнология” кафедрасы Вена (Австрия) Вена университетімен, Хохенхайм (Германия) Ташкент химико-технологиялық институтпен, К.И.Скрябина атындағы Мәскеу мемелекеттік ветеренарлық және биотехнологиялық академиямен, Ташкент Мемлекеттік Аграрлық Университетпен, К.А.Тимирязев атындағы Ресейлік аграрлық мемелекеттік университеті Мәскеулік ауылшаруашылығы академиясы, Бүкіл ресейлік ғылыми зерттеу институты г.Санкт-Петербург, К.И.Скрябина атындағы Мәскеулік мемлекеттік академия ветеринарлық медицина және биотехнологиясымен, Ташкенттік мемлекеттік аграрлық университетімен бірігіп жұмыс істейді.

Кафедра меңгерушісі б.ғ.к., доцент Сапарбекова А.А. 2011 жылдың сәуір,мамыр айында Хохенхайм университетінде Болашақ бағдарламасы бойынша ғылыми білім алмасудан өтті.

Т.ғ.д., профессор Кедельбаев Б.Ш. 2008 жылдың қазан-қаңтар айларында Хемнитск техникалық университетінде, Хемнитс қаласында ғылыми-әдістемелік білім алды.

Муталиева Б.Ж. х.ғ.к. аға оқытуъшы Темпус бағдарламалары бойынша 2010 жылдың ақпан айында Вена университетінде, 2011 жылдың сәуір айында Милтон, Кейнес, Лондон ашық университетерінде, сонымен бірге 2011 жылдың маусым айында Ургенш университетінде семинарлар өткізді.

Іс-тәжірибе

Кәсіби іс тәжірибенің сапасын жақсарту мақсатында кәсіпорындарымен ЖК «Білмаханбет», ЖСШ «КитСО», ЖСШ «Бек», АҚ «КазАгроинновация», АҚ «Алмас», Ф.М.Мухамедгалиева атындағы эксперименталдық биологияның ғылыми зерттеу институты, Алматы қ. «Республикалық ветеринарлық зертханада» филиалы Шымкент қ. ЖСШ «1-мамыр», МЦК «Акдала», ЖСШ «Зерде-Фито» (до 31.12.2012 г), ЖК «Сатаев» плодоконсервный завод, Лаборатория физико-химических исследований, центр «Сапа» при ЮКГУ им. М.Ауезова, Санитарный эпидемиологический надзор по ЮКО (до 31.12.2014 г) жаңа келісім шарттармен жасалынды.

Біздің жетістіктер

2006-2010 жылдары 2 докторлық (Кедельбаев Б.Ш., Утельбаева А.Б.) және 8 кандидаттық диссертациялар қорғалды.

Есептік кезеңде кафедра оқытушылары 136 ғылыми жұмыстарын басып шығарды, сонда 1 оқытушыға орташа есеппен 13,8 мақалалар мен тезистер, баяндамалар шығарылды., олардың ішінде 2 мақала импакт-фактормен бірге (Рустенов А.А., Муталиева Б.Ж.), 26 – Республикалық басылымдарға, 13-басқа да журналдарға, жақын және алыс шет елдерде 11 мақала басылып шыққан, 18 ҚР мемлекет аралық конференцияларда, 1 Мемлеке ттік НПН РК, 57 Региональды конференцияларда басылып шығарылған. Оқытушылар мен институтпен бірігіп жұмыс істеушілердің НИР нәтижелері : Heat and Masstransfer (Муталиева Б.Ж.), «Жаршы», (Кансеитов Т.), Научный мир Казахстана (Приходько Н.А), ж. Нефть и газ, (Приходько Н.А., Надирова Ж.К., Муталиева Б.Ж.), Химический журнал Казахстана (Муталиева Б.Ж.), Наука и образование Южного Казахстана (Приходько Н.А., Надирова Ж.К.), Вестник КАСУ (Приходько Н.А) және басқа басып шығарылған.

Биотехнология кафедрасында 2011 жылдың қыркүйек, желтоқсан айларында шетел оқытушылармыен бірге дәрістер оқылды.

 « 01.11.2011- 04.11.2011 ж. Вена университетінің профессоры П.Либерцайт студенттер мен магистранттарға 18 сағат дәріс оқыды. (№1 к договору 43-10\11 от 24 октября 2011 года).

 «РhD институтының иммундық ауруларының Медициналық Гарварлық мектебінен Наталья Бартенева 30 сағат дәріс оқыды. (келісім шарт бойынша 110-12\11 от 20.12.2011 г).

 «Елизавета Фаслер-Кан, РhD Университета прикладных наук Северо-Западной Швейцарии, ДНК технологиясы бойынша 30 сағат дәріс оқыды. (келісім шарт бойынша 105-12\11 от 20.12.2011г).

Академиялық ұтқырлық

Манзелинова Вильдана  Вернт, Бельгияда, IAESTE бағдарламасы бойынша 01.07.2012 ж. - 15.08.2012 ж. аралығында тағлымнамадан өтті

Әль-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінде 30.01.2012 ж.- 02.06.2012 ж. аралығында көктемгі семестрінде оқыды. Алматы қ.

Магистрант   Кансеитова Н.-Ресейде, К.А.Тимирязев атындагы  Ресей Мемлекеттік Аграрлық Университетінде-Мәскеу аграрлық академиясында 08.11.2012 ж.-18.11.2012 ж. аралығында тағлымнамадан өтті.

Магистрант Мырзагельдиева Ш.- Ресейде, Д.И.Менделеев атындағы Ресей химия технологиялық университетінде 01.09.2011ж.-31.01.2012 аралығында оқыды.

Сапарбекова А.А. студенттер мен бірге Ресейде Санкт-Петербург қ, ГНУ ВНИИГРЖ  Россельхозакадемияда 2012 ж. маусым айында іс-тәжірибеден өтті. Студенттер Қалиева Уміт, Темирбек Акбота, Алметова Диера, Медеубекова Молдир

Буркитбаева Мадина ХТ-11-5ра тобының студенті Германияда Мартин Лютер Галле-Виттенберг (МЛУ) университетінде 06.06.2013 ж.- 31.07.2013 ж. аралығында және Сеитказина Асель Ландшафттік Биогеохимия ZALF e.V. институтында, Мюнчеберг қ. 01.07.2013 ж.-30.09.2013 ж. аралығында тағлыснамадан өтті.

ХТ-10-5р тобының студенті Абдукаримов Хамит Америка Құрама Штатында (мамыр,маусым, шілде 2013 ж.)

Б.Ж. Муталиева, х.ғ.к., доцент Польшада Варшава қаласында 2013 ж. мамыр айында тағлымнамадан өтті.  

Б.Ж. Муталиева, х.ғ.к., доцент Германияда t.Potsdam-Golm қаласында 2013 ж. мамыр, маусым айларында тағлымнамадан өтті.

А.А. Сапарбекова б.ғ.к., доцент DAAD бағдарламасы бойынша Германияда Хохенхайм университетінде 2013 ж. шілде, тамыз айларында тағлымнамадан өтті.

ОПҚ ғылыми-зерттеу жұмыстары

Кафедраның ғылыми –зерттеу жұмысы М. Әуезов атындағы ОҚМУ ғылыми-зерттеу жұмысының жоспары бойынша жүргізіледі. Кафедраның ғылыми жұмыстарының негізгі бағыттары мынадай:

    Б-11-07-10. Оңтүстік аймақтағы жануарлардың өнімділігі мен көбеюінің селекциялық-генетикалық параметрлерін жетілдіру.

Ғылыми жетекшісі: а.ш.ғ.д., профессор А.А. Рустенов

    Б-11-07-11.   ОҚО АӨК  үшін табиғи және технолгенді шикізатардан биопрепараттар, биологиялық тыңайтқыштар мен ББЗ (биологиялық белсенді заттар) биотехнологиялық өндірісін жасау.

Ғылыми жетекшісі: х.ғ.к., доцент А.М. Есимов

    Б-11-07-12. Жоғарғы биологиялық және тағамдық құндылығы бар тағам өнімдерінің биотехнологиялық өндірісін жасау.

Ғылыми жетекшісі: б.ғ.к., доцент А.А. Сапарбекова

    Б-11-07-13. Қалдықтарды қалдықсыз қайта өңдеу негізінде биогаз алу технологиясын жасау.

Ғылыми жетекшісі: т.ғ.д., профессор Ж.К. Бахов

    Б-11-07-14. Қазақстанның Оңтүстік аймағындағы дәрілік өсімдіктердегі биологиялық белсенді заттарды зерттеу және олардың негізінде дәрілік препараттар алу технологиясы.

Ғылыми жетекшісі: т.ғ.д., профессор Ж.К. Бахов

2006-2010 жылғы кезеңдерде кафедрадағы оқытушылары келесідей қаржыланатын ғылыми жобаларға қатысты:

    1. Фундаменталды зерттеу бағдарламасы бойынша 3.12.7 тақырыбы «Мұнайды сусыздандыру, тұзсыздандыру мен депарафинизациялау үшін жаңа полимерлі композициялар жасаудың ғылыми негіздерін жасау» Ғылыми жетекшілер: т.ғ.д., профессор С.К. Туртабаев,   х.ғ.д., профессор С.Б.Айдарова. Жауапты орындаушы х.ғ.к., доцент Б.Ж. Муталиева. Қаржыландыру көлемі: 3 000 000 теңге (2006-2008жж).

    2. Кафедрада келісім –шарт бойынша қаржыландырылатын ғылыми-зерттеу жұмыстары орындалды.

    2.1 Т.С. Бигара «Ірі жүнді қазақы күрдік қойларын өсіру әдістерін жетілдіру» Тапсырыс беруші: КХ «Алмас», Сары су ауданы, Жамбыл облысы. Қаржыландыру көлемі: 150 000 теңге.

    2.2 Ү.К. Аханов «Ірі жүнді қазақы күрдік қойларын өсіру әдістерін жетілдіру» Тапсырыс беруші: КХ «Айтуган», Сары су ауданы, Жаңатас қаласы. Қаржыландыру көлемі: 150 000 теңге.

    2.3 А.А. Сапарбекова «Жоғарғы белсенділігі бар іріткілерді енгізу арқылы қымыздың құрғақ ұнтағын өндіру технологиясын жасау» Жобаның жалпы құны: 25 059 488 теңге. Грант көлемі: 9 000 000 теңге. Грант келісім-шартының мерзімі: тамыз 2009 жыл-желтоқсан 2012 жж. Грант беруші: Әлемдік банк. Грант алушы: КХ «Сапа» ОҚО, Қазығұрт ауданы, с. Шарбұлақ.

    2.4 А.А. Сапарбекова «Консервілеу және кептіру процестері үшін жеміс көкөніс  өнімдерін қайта өңдеудің жаңашыл технологиясын жасау» Жобаның жалпы құны: 20 488 150 теңге. Грант құны: 9 000 000 теңге. Грант келісім-шартының мерзімі: мамыр 2009 жыл- мамыр 2012 жж. Грант беруші: Әлемдік банк. Грант алушы: ЖШС «Кентавр ШЗА 2007» ОҚО, Түркістан қаласы, Байсеитов көшесі №20

    2.5 А.А. Сапарбекова «Арнайы дайындалған іріткі негізінде қымыз өндірісінің ғылыми-негізделген технологиясын  енгізу» Жобаның жалпы құны: 21 030 483 теңге. Грант құны: 4 500 000 теңге. Грант келісім-шартының мерзімі: шілде 2010 жыл- қараша 2012 жж. Грант беруші: Әлемдік банк. Грант алушы: ПК «Масат жер» ОҚО, Түлкібас ауданы, с. Жиынбай.

    2.6 А.А. Сапарбекова «Қалдықсыз технология негізінде гидромакрофиттерді қолданып биологиялық азықтар өндіру» Жобаның жалпы құны: 11 098 206 теңге. Грант құны: 4 500 000 теңге. Грант келісім-шартының мерзімі: маусым 2010 жыл- шілде 2012 жж. Грант беруші: Әлемдік банк. Грант алушы: КХ «Салават» ОҚО, Түркістан қаласы, Нүрпейсова көшесі  нөмірсіз үй.

Т.ғ.д., профессор Б.Ш. Кедельбаев пен х.ғ.к., оға оқытушы Б.Ж. Муталиева №158918 «Teaching competency and infrastructure for E-leaming and retraining» Халықаралық Темпус жобасына  жауапты, олар осы жоба бойынша Ұлыбритания, Автрия, Өзбекстанда тағылымнамадан өтті.

Кафедрадағы ғылыми-зерттеу жұмыстары  университеттің тақырыптық жоспары бойынша келесідей тақырыптарда орындалады: «Агроөнеркәсіп кешенінің өнімдерін алу және қайта өңдеу техникасы мен технологиясын жетілдіру». Мемлекеттік бюджеттік ҒЗЖ тақырыптары бойынша орындауға кафедрадағы ОПҚ 100%  мен студенттердің 63 % қатысады.  ҒЗЖ нәтижелері оқу процесінде дәріс курстары мен зертханалық сабақтарға енгізілген.

Есеп беру кезеңінде кафедраның ОПҚ 136 ғылыми жұмыстары мақала түрінде шығарылды, онда 1 ОПҚ мақала шығару орташа 4,86 мақалалар мен тезистер, баяндамаларды құрайды, олардың ішінде 2 мақала импакт-фактормен (А.А. Рустенов, Б.Ж. Муталиева), 26 мақала Республикалық басыламдардан (ККСОН), 13 мақала басқа журналдарда, алыс және жақын шетел конверенцияларында -10 мақала, ҚР халықаралық конференциялар еңбектерінде -18 мақала жарық көрген.

Кафедрада 2 студенттік ғылыми бірлестік (СҒБ) үйірмелері жұмыс жасайды: «Биотехнолог» үйірмесі х.ғ.к., доцент А.М. Есимова, «Микробиолог» үйірмесі аға оқытушы Г.С. Рысбаева жетекшілігімен жүргізіледі, онда студенттер ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындайды.   Соңғы үш жылда студентердің ғылыми-зерттеу жұмыстары артты, 2009-2010 оқу жылдары-47-46, 2010-2011 оқу жылдары  55-28, 2011-2012 оқу жылдары 62-43 құрайды. Студенттердің ғылыми-зерттеу бағыттары мемлекеттік бюджеттік тақырыптар мен грант бойынша орындалатын ҒЗЖ  тікелей байланысты болады.

Кафедра жетістіктері

«Биотехнология» кафедрасы бойынша 2013-2014 оқу жылы ішінде перспективті және жылдық жоспар толығымен орындалды. Кафедраның сапалық құрамы жақсарып ғылыми атағы және дәрежесі бар профессор-оқытушылар 67,74%-ды құрады. Кафедрада 6 доктор және 15 кандидат жұмыс атқарады. Сабақтың жалпы санына байланысты активті және интерактивті әдістер қолданылады.

Есеп беру кезеңіндегі  аралықта ҒЗЖ бойынша 200 жұмыс жарияланған.

2012-2014 оқу жылында 2 жоба қаржылануға ҚР БжҒМ конкурсынан өткен және жұмыс ары қарай жалғасуда.

Жыл барысында Ғылыми жаңалыққа 1патент, электронды оқулықтарға 2 сертификат берілді. 8 мақала ҚР білім және ғылым Министрлігінің білім мен ғылым саласын бақылау Комитетіне ұсынылды. Алыс шетелге–5, жақын шетелге–3, ҚР халықаралық конференцияларына–15, республикалыққа –4, аймақтыққа–59 конференциялық мақалалар ұсынылды.  Кафедра студенттері Буркитбаева М., Сейтказина А., магистрант Сахова Г. және доцент Б.Ж. Муталиева Латвиядағы Желгава халықаралық конференциясына қатысты.

Жетекшісі Есимова А.М. болып табылатын ХТ-12-5р тобының студенттері  Шалабаева К., Ефремова Д., Садуақасова М. «Биотехнология» мамандығы бойынша Аль-фараби атындағы ҚАЗҰУ-де өткен пәндік олимпиададан сертификатқа ие болды.

ХТ-11-5р тобының студенттері Буркитбаева М.  академиялық ұтқырлық бойынша 02.02.2014- 02.05.2014 ж. аралығында Иелгава қ., Латвияда 1 семестр оқыды және осы топтың студенті Байшанова Айгерим 28.02.2014- 27.04.2014ж аралығында Берлинде, Германияда тағлымнамадан өтті.

Кафедра доценті Муталиева Б.Ж. Германияның Мюнхен қаласындағы Мюнхен Техникалық Университетінің жаздық мектебінде 12.09.2013-23.09.2013ж аралығында біліктілігін арттырды. Сонымен қатар Қытай еліндегі Шыңжаңның Химиялық Технология Университетіне Қазақстан-Қытай бағдарламасы бойынша бірлескен жобаларды талқылауға және The 2013 International conference about Chemistry, Chemical Engineering and Material Sciences, 28.09.2013-30.09.2013 конференциясында баяндама оқуға шақырылды.

Халықаралық қатынастар бойынша ГНУ ВНИИГРЖ Россельхозакадемия (Россия, Санкт-Петербург) а.ш.ғ.к. Е.А.Олексеевич 6D070100 - «Биотехнология» мамандығының докторанттарына 24сағат көлемінде дәріс оқыды.  

Биотехнология кафедрасының доценті, т.ғ.к. Тасыбаева Ш.Б. М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің 70 жылдық мерейтойына М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті мерекелік медалімен наградталды және «Ғаламдық бәсекелестік ортадағы заманауи білім беру» атты жаңашыл педагогтардың 2-ші Республикалық форумына белсене қатысқаны үшін дипломмен марапатталды.

2013 қазанда Білім және ғылым саласына сіңірген көпжылғы жемісті еңбегі және жоғары жетістіктері үшін Қазақстан Республикасы Оңтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының мақтау қағазымен марапатталды.

2013 қарашада С.Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің Біліктілікті бекіту орталығында «ЖОО-да инновациялық үрдісті басқару» бағдарламасы бойынша біліктілігін арттыру курсын оқығаны үшін сертификат берілді (22.11.2013ж).

Кафедра ПОҚ М.Әуезов атындағы ОҚМУ-да «Ғаламдық бәсекелестік ортадағы заманауи білім беру» атты жаңашыл педагогтардың 2-ші Республикалық форумына «Пәннің үздік оқу-әдістемелік кешені», «Үздік оқулық (оқу құралы)», «ПОҚ үздік дәріс»,  «Үздік кейс», «Үздік портфолио», «Пәннің электрондық үздік оқу-әдістемелік кешені», «Үздік мультимедиялық презентация» номинациялары бойынша байқауға жауапкершілікпен қатысты.

«Пәннің үздік оқу-әдістемелік кешені» байқауына Биотехнология кафедрасының аға оқытушысы а/ш.ғ.к. Елеманова Ж. қатысып, ІІ дәрежелі дипломмен марапатталды. «Үздік электрондық оқулық байқауына доцент, х.ғ.к. Муталиева Б.Ж қатысып, ІІ дәрежелі дипломмен марапатталды.

Сонымен қатар «Үздік мультимедиялық презентация», «ПОҚ үздік дәріс», «Үздік кейс» және «Үздік портфолио» номинациялары бойынша байқауға доцент, х.ғ.к. Есимова А.М , аға оқытушы Рысбаева Г.С. және аға оқытушы, а/ш.ғ.к. Дауренбекова К.П. қатысты.

Кафедраның аға оқытушысы, а/ш.ғ.к Саденова М.К. атқарылған іс-шараға белсене қатысқаны үшін сертификатқа ие болды. 

Оқу процесіне жаңа оқыту технологиялары енгізілуде, мультимедиямен қамтамасыз ету жақсартылды. ТСО, ЭВМ белсенді түрде қолданылуда, оқу-әдістемелік қамтамасыз ету мен модульді-рейтинг жүйелерінің қызмет көрсетуі жақсартылды СӨЖ, өндірістік іс-тәжірибе, мемлекеттік емтихандар, бітірушілерді жұмыспен қамту бойынша жұмыстарды, ҒЗЖ мен СҒЗЖ, сыртқы бөлім студенттермен бірге оқу жұмысының сапасын  бақылау, ОПҚ біліктілігін жоғарлату, тәрбие жұмыстары, кәсіби бағдар беру, халықаралық қатынастарды ұйымдастыру қойылатын талаптарға сәйкес   келеді.

Студенттердің теориялық тұрғыда алған білімдерін кеңейту мақсатында іс-тәжірибе базалары кеңейтілді.

Сонымен қатар 2013 -2014 оқу жылында кафедраның материалдық базасын жақсарту үшін оқу зертханаларына бағасы 3 447000 теңгелі «Ферментер» аппараты, 1006577,6 теңгені құрайтын 5дана компьютер және  1311405,76 теңгелік интерактивті тақта алынды.